Uitspraak Nº 21/984. College van Beroep voor het bedrijfsleven, 2024-11-26

• ECLI: ECLI:NL:CBB:2024:858
• Docket Number: 21/984
• Date: 26 November 2024
• Issuer: College van Beroep voor het bedrijfsleven (Nederland)

uitspraak

COLLEGE VAN BEROEP VOOR HET BEDRIJFSLEVEN

zaaknummer: 21/984

uitspraak van de meervoudige kamer van 26 november 2024 op het hoger beroep van:

V.O.F. [naam 1] , te [woonplaats] (de landbouwer)(gemachtigde: [naam 2] )

tegen de uitspraak van de rechtbank Oost-Brabant van 21 juli 2021, kenmerk SHE 20/1507, in het geding tussen

de landbouwer

en

de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (de minister)

(gemachtigde: mr. A.H. Spriensma-Heringa)

Procesverloop in hoger beroep

De landbouwer heeft hoger beroep ingesteld tegen de uitspraak van de rechtbank Oost-Brabant van 21 juli 2021 (ECLI:NL:RBOBR:2021:3819) (aangevallen uitspraak).

De minister heeft een reactie op het hogerberoepschrift ingediend.

De zitting was op 10 juli 2024. Aan de zitting hebben de gemachtigden van partijen deelgenomen. Van de zijde van de minister is daarnaast verschenen mr. H.J.E. Kram.

Grondslag van het geschil

1.1

Voor een uitgebreide weergave van het verloop van de procedure, het wettelijk kader en de in dit geding van belang zijnde feiten en omstandigheden, voor zover niet bestreden, wordt verwezen naar de aangevallen uitspraak. Het College volstaat met het volgende.

1.2

De landbouwer is een vennootschap onder firma die een melkveebedrijf exploiteert in [woonplaats] , [plaats] .

1.3

Toezichthouders van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) hebben de mestadministratie van de landbouwer gecontroleerd op naleving van de derogatievoorwaarden in de jaren 2017 en 2018 en de gebruiksnormen in 2017 in het kader van de Meststoffenwet (Msw). De uitkomsten daarvan zijn neergelegd in het rapport van bevindingen van 23 juli 2019 (rapport).

1.4

Landbouwers mogen per hectare landbouwgrond een maximale hoeveelheid fosfaat gebruiken (de fosfaatgebruiksruimte). Als zij meer gebruiken dan die hoeveelheid is er sprake van een fosfaatbedrijfsoverschot. Landbouwers zijn verplicht een deel van dat overschot te laten verwerken tot producten die geen dierlijke mest meer zijn of te (laten) exporteren. Zij kunnen daartoe verwerkingsovereenkomsten afsluiten. Met deze regelgeving wordt geborgd dat een deel van de geproduceerde dierlijke meststoffen daadwerkelijk wordt verwerkt en niet terugvloeit naar de Nederlandse landbouw. Dit wordt de (algemene) mestverwerkingsplicht genoemd.

1.5

De toezichthouders hebben in het rapport geconcludeerd dat de landbouwer niet heeft voldaan aan de (algemene) mestverwerkingsplicht in 2017. De landbouwer had in 2017 een fosfaatoverschot van 1.976 kilogram (kg) waarvan hij verplicht was 1.166 kg te verwerken (op grond van het in de wet vastgelegde percentage van 59%). De landbouwer heeft een Vervangende Verwerkingsovereenkomst (VVO) afgesloten met een varkenshouderij voor 500 kg. De landbouwer heeft daarom 666 kg te weinig laten verwerken en daarmee niet voldaan aan de wettelijke verplichtingen.

1.6

Daarnaast concluderen de toezichthouders in het rapport dat de landbouwer in 2017 evenmin heeft voldaan aan de mestverwerkingsplicht in het kader van de Verantwoorde en grondgebonden groei melkveehouderij (VGM). Voor dat stelsel heeft hij 162 kg te weinig laten verwerken.

1.7

Met het besluit van 9 december 2020 (boetebesluit) heeft de minister twee boetes opgelegd aan de landbouwer vanwege het niet voldoen aan de mestverwerkingsplicht: € 7.043,30 wegens het niet voldoen aan de (algemene) mestverwerkingsplicht (overtreding van artikel 33a, eerste en tweede lid, van de Meststoffenwet (Msw)) en € 1.745,15 voor het niet voldoen aan de mestverwerkingsplicht VGM (overtreding van artikel 21, eerste en tweede lid, van de Msw), in totaal dus € 8.788,45. Dit is inclusief een verlaging van 5 % wegens overschrijding van de redelijke beslistermijn. De boetes (exclusief genoemde verlaging) zijn opgebouwd uit het aantal kg fosfaat dat ten onrechte niet is verwerkt vermenigvuldigd met

€ 11,- per kg fosfaat die ten onrechte niet is verwerkt. Dit bedrag is vastgelegd in de artikelen 58a en 59 van de Msw.

1.8

Met het besluit van 24 april 2020 heeft de minister het bezwaar tegen het boetebesluit gedeeltelijk gegrond verklaard. De minister erkent dat een fout is gemaakt bij de berekening van het aantal kg fosfaat bij het niet voldoen aan de mestverwerkingsplicht VGM en verlaagt de hiervoor opgelegde boete naar € 1.694,-. Vanwege het overschrijden van de beslistermijn matigt de minister beide boetes met 10%. Het totaalbedrag is nu € 7.863,57, opgebouwd uit een boete van € 6.338,97 wegens het niet voldoen aan de (algemene) mestverwerkingsplicht en € 1.524,60 voor het niet voldoen aan de mestverwerkingsplicht VGM.

Uitspraak van de rechtbank

2.1

De rechtbank heeft het beroep tegen het bestreden besluit ongegrond verklaard. Samengevat heeft de rechtbank daarbij het volgende overwogen. Niet in geschil is dat de landbouwer de twee overtredingen waarvoor boetes zijn opgelegd heeft begaan. Het geschil beperkt zich tot de hoogte van de boetes. Het gaat om punitieve sancties. Op grond van artikel 6 van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM) en gelet op artikel 5:46 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) moet de rechter daarom toetsen of de hoogte van de boetes, bij wet vastgelegd in artikel 58a van de Msw voor overtreding van de mestverwerkingsplicht VGM en artikel 59 van de Msw voor de algemene mestverwerkingsverplichting, in redelijke verhouding staat tot de ernst en de verwijtbaarheid van de overtreding in het concrete geval.

2.2

De rechtbank oordeelt dat dit het geval is. Uit het wettelijk kader volgt dat de verantwoording van de geproduceerde mest primair bij de producent ligt. Het produceren van dierlijke mest is verboden, tenzij er uitzonderingen van toepassing zijn. Eén van die uitzonderingen is dat de...