Uitspraak Nº 22/01495. Hoge Raad, 2025-06-06

• ECLI: ECLI:NL:HR:2025:855
• Date: 06 June 2025
• Docket Number: 22/01495

HOGE RAAD DER NEDERLANDEN

BELASTINGKAMER

Nummer 22/01495

Datum 6 juni 2025

ARREST

in de zaak van

[X] B.V. (hierna: belanghebbende)

tegen

de STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN

op het beroep in cassatie tegen de uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam van 22 maart 2022, nrs. 21/00045 tot en met 21/00083 en nrs. 21/00086 tot en met 21/000921, op het hoger beroep van belanghebbende tegen een uitspraak van de Rechtbank Noord-Holland (nrs. HAA 18/3971 tot en met HAA 18/3973, HAA 18/4705 tot en met HAA 18/4732 en HAA 18/4734 tot en met HAA 18/4748) betreffende ten aanzien van belanghebbende gegeven beschikkingen op verzoeken om terugbetaling van douanerechten.

1 Geding in cassatie

Belanghebbende, vertegenwoordigd door J.P. Verstraten, heeft tegen de uitspraak van het Hof beroep in cassatie ingesteld. Het beroepschrift in cassatie is aan dit arrest gehecht en maakt daarvan deel uit.

De Staatssecretaris, vertegenwoordigd door [P], heeft een verweerschrift ingediend.

Belanghebbende heeft een conclusie van repliek ingediend.

2 Uitgangspunten in cassatie

2.1

Belanghebbende, gevestigd in Nederland, maakt deel uit van een internationaal concern dat buiten de Europese Unie elektronische apparaten produceert waaronder apparaten die in deze zaak aan de orde zijn. Het gaat om diverse modellen van een apparaat dat de functies van scannen, (tele)kopiëren, printen en faxen verricht.

2.2

In de periode september 2007 tot en met juni 2011 heeft belanghebbende de hiervoor in 2.1 bedoelde apparaten met toepassing van de domiciliëringsprocedure voor het vrije verkeer aangegeven. Daarbij heeft zij de apparaten ingedeeld in postonderverdeling 8443 31 91 van de Gecombineerde Nomenclatuur (tekst vanaf 1 januari 20072 tot 1 juli 2011; hierna: de GN) en douanerechten betaald naar het bij die tariefpost behorende tarief van 6 procent.

2.3

Op 6 oktober 2010, 16 december 2010 en 25 april 2013 heeft belanghebbende verzoeken om terugbetaling gedaan van de betaalde douanerechten. Zij is van mening dat zij op grond van artikel 236 van het Communautair douanewetboek (hierna: het CDW) recht heeft op die terugbetaling omdat de desbetreffende apparaten moeten worden ingedeeld in postonderverdeling 8471 41 00 van de GN met een bijbehorend tarief aan douanerechten van nihil.

2.4

De verzoeken om terugbetaling zien onder meer op acht verschillende modellen uit de series Stella, Parisian en Venus. Het betreft apparaten met modelnummers MP161, MP171, MP201, MP2500, MPC6000, MPC6501, MPC7500 en MPC7501. Deze modellen combineren in één behuizing een scanner, een beeldscherm, een printer en een centrale verwerkingseenheid met een moederbord met programmeerbare Basic Input-Output System (BIOS).
De modellen MP161, MP171, MP201 en MP2500 zijn uitgerust met een PMC Sierra RM5231A-400H 400MHz verwerkingseenheid. De modellen MPC6000, MPC6501 en MPC7501 zijn uitgerust met een Intel Pentium-M 1.4 GHz verwerkingseenheid.
De modellen uit deze series zijn voorzien van een Software Development Kit, een op Java gebaseerde applicatie voor programmering.
Al deze modellen zijn geschikt om te worden aangesloten op een automatische gegevensverwerkende machine of op een netwerk. Vanwege de snelheid van de kopieerfunctie zijn de apparaten geschikt voor gebruik in een zakelijke omgeving.

2.5.1

De overige verzoeken om terugbetaling hebben betrekking op modellen van een andere serie multifunctionele apparaten (de zogenoemde KIR-serie). Het betreft de modelnummers MP1600 en MP2000 (hierna: de KIR-modellen). Evenals de hiervoor in 2.4 bedoelde modellen zijn deze twee modellen voorzien van een Software Development Kit, een op Java gebaseerde applicatie voor programmering, zijn zij geschikt om te worden aangesloten op een netwerk en zijn ook deze twee modellen vanwege de snelheid van de afdrukfunctie geschikt voor gebruik in een zakelijke omgeving.

2.5.2

In de hiervoor in 2.2 vermelde periode van invoer werden de KIR-modellen aangeboden met een losse printserver. De Inspecteur heeft de KIR-modellen aangemerkt als apparaten in niet-gemonteerde staat. Met verwijzing naar de algemene indelingsregels 1, 2a en 6 van de GN, aantekening 3 op afdeling XVI van de GN, de tekst van postonderverdeling 8471 41 00 van de GN en het arrest van het Hof van Justitie van de Europese Unie van 11 december 2008, Kip Europe SA e.a., gevoegde zaken C-362/07 en C-363/07, ECLI:EU:C:2007:489 (hierna: het arrest Kip Europe), heeft hij op verzoek van belanghebbende voor elk van de KIR-modellen op 6 oktober 2011 respectievelijk 17 februari 2012 een bindende tariefinlichting gegeven voor postonderverdeling 8471 41 00 van de GN. Hij heeft deze indeling erop gebaseerd dat het desbetreffende apparaat functies van automatische gegevensverwerking verricht en dat met toepassing van aantekening 5E op hoofdstuk 84 van de GN de kenmerkende hoofdfunctie van het geheel wordt bepaald door de automatische gegevensverwerking. Nadat belanghebbende deze bindende tariefinlichtingen had verkregen, heeft de Inspecteur op 27 februari 2012 de verzoeken om terugbetaling voor de KIR-modellen ingewilligd, in totaal voor een bedrag van € 3.316.583,14 aan douanerechten.
Op 9 november 2012 heeft de Inspecteur de bindende tariefinlichtingen ingetrokken, omdat hij zich bij nader inzien op het standpunt heeft gesteld dat de KIR-modellen moeten worden ingedeeld onder post 8443 van de GN.

2.6

Bij beschikking van 23 februari 2016 heeft de Inspecteur de verzoeken om terugbetaling van douanerechten betreffende de hiervoor in 2.4 bedoelde apparaten, in totaal een bedrag van € 13.250.344,82, afgewezen. Hij is van mening dat deze apparaten moeten worden ingedeeld in postonderverdeling 8443 31 91 van de GN en dat belanghebbende dus terecht douanerechten naar het bij die postonderverdeling behorende tarief heeft betaald.

3 De oordelen van het Hof

3.1

Voor het Hof was in geschil of de Inspecteur zich terecht op het standpunt heeft gesteld dat de hiervoor in 2.4 bedoelde apparaten moeten worden ingedeeld in postonderverdeling 8443 31 91 van de GN (tarief douanerechten: 6 procent) en niet – zoals belanghebbende betoogt – in postonderverdeling 8471 41 00 van de GN (tarief douanerechten: 0 procent).

3.2

Het Hof heeft geoordeeld dat de hiervoor in 2.4 bedoelde apparaten vanwege de functies scannen, printen, kopiëren en faxen (“telekopiëren”) op grond van algemene indelingsregel 1 van de GN in elk geval vatbaar zijn voor indeling onder post 8443 van de GN, gelet op de bewoordingen van deze tariefpost, te weten “andere afdrukkers, kopieertoestellen en telekopieertoestellen, ook indien gecombineerd”.

3.3.1

Het Hof heeft zich vervolgens gebogen over de vraag of de hiervoor in 2.4 bedoelde apparaten op grond van algemene indelingsregel 1 van de GN ook vatbaar zijn voor indeling onder post 8471 van de GN, zoals belanghebbende betoogde, omdat in de bewoordingen van die tariefpost worden genoemd “automatische gegevensverwerkende machines” en volgens belanghebbende de hiervoor in 2.4 bedoelde apparaten ook over de functie van automatische gegevensverwerking beschikken. Belanghebbende heeft daartoe aangevoerd dat de Software Development Kit en de Java-software voorzien in de automatische gegevensverwerking die nodig is voor het verrichten van de functies scannen, printen, kopiëren en faxen, maar dat het ook mogelijk is om na de aanschaf van de apparaten de centrale verwerkingseenheid te programmeren voor het uitvoeren van andere functies dan scannen, printen, kopiëren en faxen. Belanghebbende heeft voorbeelden genoemd van kopers van de hiervoor in 2.4 bedoelde apparaten die de software zodanig hebben aangepast dat zij de apparaten binnen hun netwerk kunnen gebruiken voor onder meer het nakijken van meerkeuzevragen en het doen archiveren van patiëntengegevens. Vanwege de geldende productaansprakelijkheid en garantieverplichtingen heeft de producent van de apparaten het wijzigen van programmeringssoftware afhankelijk gemaakt van een door haar te verstrekken softwaresleutel (toegangssleutel). Dat laatste neemt niet weg, aldus belanghebbende, dat deze apparaten vrij programmeerbaar zijn in de zin van aantekening 5A onder 2) op hoofdstuk 84 van de GN en de apparaten als zodanig moeten worden aangemerkt als een automatische gegevensverwerkende machine in de zin van aantekening 5A op hoofdstuk 84 van de GN. Het bepaalde in aantekening 5E op hoofdstuk 84 van de GN staat niet aan indeling onder post 8471 van de GN in de weg, zo volgt volgens belanghebbende uit het arrest Kip Europe.

3.3.2

Het Hof heeft geoordeeld dat de hiervoor in 2.4 bedoelde apparaten niet op grond van aantekening 5B op hoofdstuk 84 van de GN moeten worden aangemerkt als automatische gegevensverwerkende machines. Aan dat oordeel heeft het Hof ten grondslag gelegd dat de omstandigheid dat kopers van de hiervoor in 2.4 bedoelde apparaten na aankoop de software ervan zodanig kunnen aanpassen dat deze niet enkel geschikt zijn voor scannen, printen, kopiëren en faxen, maar ook voor andere doeleinden, niet met zich brengt dat deze modellen als automatische gegevensverwerkende machines vatbaar zijn voor indeling onder post 8471 van de GN. De indeling van goederen in de GN moet volgens het Hof geschieden naar de objectieve kenmerken en eigenschappen waarover de goederen beschikken op het moment dat zij in het vrije verkeer worden gebracht. Nieuwe functionaliteiten die ontstaan als gevolg van na de invoer aangebrachte wijzigingen in de software moeten bij de indeling in de GN buiten beschouwing worden gelaten. Aldus kan naar het oordeel van het Hof in het midden blijven of de door belanghebbende bedoelde aanpassingen van de software ertoe leiden dat deze apparaten moeten worden aangemerkt als automatische gegevensverwerkende machines.

3.3.3

Daar komt bij, zo heeft het Hof vervolgens overwogen, dat met ingang van 1 januari...