Uitspraak Nº 23/281. College van Beroep voor het bedrijfsleven, 2024-11-26

• ECLI: ECLI:NL:CBB:2024:856
• Docket Number: 23/281
• Date: 26 November 2024
• Issuer: College van Beroep voor het bedrijfsleven (Nederland)

uitspraak

COLLEGE VAN BEROEP VOOR HET BEDRIJFSLEVEN

zaaknummer: 23/281

uitspraak van de meervoudige kamer van 26 november 2024 in de zaak tussen [naam 1] B.V., te [woonplaats] ( [naam 1] )

(gemachtigde: [naam 2] )

en

de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur

(gemachtigde: mr. C.J.M. Daniels)

Procesverloop

Met het besluit van 30 augustus 2022 (kortingsbesluit) heeft de minister op grond van de Uitvoeringsregeling rechtstreekse betalingen GLB (Uitvoeringsregeling) een randvoorwaardenkorting van 20% (randvoorwaardenkorting) vastgesteld op alle rechtstreekse betalingen die [naam 1] voor het jaar 2021 heeft aangevraagd.

Met het besluit van 17 januari 2023 (bestreden besluit) heeft de minister het kortingsbesluit gehandhaafd.

[naam 1] heeft tegen het bestreden besluit beroep ingesteld.

De minister heeft een verweerschrift ingediend.

De zitting was op 5 september 2024. Aan de zitting hebben de gemachtigden van partijen deelgenomen.

Overwegingen

Inleiding

1. [naam 1] exploiteert een wijngaard. De minister heeft haar de randvoorwaardenkorting opgelegd wegens het onjuiste gebruik van gewasbeschermingsmiddelen. [naam 1] heeft in 2021 namelijk twee middelen te frequent gebruikt. [naam 1] is het hiermee niet eens en vindt dat de minister in haar geval niet zomaar de regels moet toepassen. De overvloedige regenval in dat jaar spoelde de gebruikte middelen snel uit en dat noodzaakte haar de gewasbeschermingsmiddelen vaker toe te passen. Volgens [naam 1] was daardoor sprake van overmacht. Het zit [naam 1] vooral dwars dat zij hierover niet met de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) kan overleggen, terwijl dit soort situaties door de klimaatverandering vaker zal voorkomen.

Wettelijk kader

2 Het toepasselijke wettelijke kader is opgenomen in een bijlage bij deze uitspraak.

Feiten

3 [naam 1] heeft in 2021 de gespoten gewasbeschermingsmiddelen niet volgens de voorschriften gebruikt. Zij heeft namelijk een middel tegen valse meeldauw tweemaal toegepast met een interval van acht dagen (in plaats van het voorgeschreven minimuminterval van tien dagen). Een ander middel, tegen echte meeldauw en roodvuur, heeft zij driemaal in plaats van de maximaal toegestane tweemaal gebruikt. Bovendien zaten tussen de tweede en de derde toepassing zeven dagen, in plaats van het voorgeschreven minimum interval van veertien dagen.

Standpunten van partijen

4 Volgens de minister kan [naam 1] zich niet met succes op overmacht beroepen omdat zij de overmachtsituatie niet binnen vijftien werkdagen heeft gemeld. Daarbij komt dat de extreme regenval in Zuid-Limburg maar voor één toepassing van belang was, waar [naam 1] het andere middel heeft toegepast toen van die abnormale en onvoorziene omstandigheden geen sprake meer was. In dat geval had [naam 1] een ander middel kunnen kiezen. [naam 1] heeft de gewasbeschermingsmiddelen bewust en daarmee opzettelijk vaker dan voorgeschreven gebruikt. De minister gaat daarom uit van een korting van 20% en ziet geen reden de korting te verlagen naar 15%. De minister is gehouden de korting toe te passen als een landbouwer een bepaalde randvoorwaarde niet heeft nageleefd. Dat ook een boete is opgelegd voor deze feiten, maakt de korting niet onevenredig.

5 [naam 1] erkent dat zij in strijd met de gebruiksvoorschriften heeft gehandeld, maar meent dat zij daar goede redenen voor had. Zij is er juist op gericht zo duurzaam en milieuvriendelijk mogelijk te produceren en werkt op dat vlak ook samen in projecten met de overheid. [naam 1] wist destijds niet dat er een alternatief middel beschikbaar was tegen echte meeldauw en voelde zich gedwongen de middelen vaker dan voorgeschreven aan te wenden, omdat de overvloedige neerslag in 2021 de gebruikte gewasbeschermingsmiddelen van de bladeren spoelde. Het gebruiksvoorschrift dat [naam 1] heeft genegeerd, is vooral bedoeld om resistentie te voorkomen. Zij heeft gekozen voor het herhaald gebruik van de middelen, omdat de alternatieve middelen (die wel waren toegestaan) milieubelastender zijn en grotere risico’s met zich brengen op het ontwikkelen van resistentie. Het steekt haar dat de minister de korting toepast, zonder rekening te houden met haar specifieke omstandigheden. De minister had geen korting moeten toepassen of in de omstandigheden aanleiding moeten zien om een lager kortingspercentage te hanteren. [naam 1] heeft ook al een boete gekregen voor het handelen in strijd met de gebruiksvoorschriften. [naam 1] zou vooral willen dat de overheid, meer in het bijzonder de NVWA, de mogelijkheid bood om te overleggen hoe te handelen bij extreme weersomstandigheden, die zich steeds vaker zullen voordoen.

Beoordeling

6 Het beroep van [naam 1] op overmacht of uitzonderlijke omstandigheden kan niet slagen, omdat zij hiervan geen melding heeft gedaan binnen de daarvoor geldende termijn. Zij had dat volgens artikel 4, tweede lid, van Gedelegeerde Verordening (EU) nr. 640/2014 van de Commissie van 11 maart 2014 tot aanvulling van Verordening (EU) nr. 1306/2013 van het Europees Parlement en de Raad wat betreft het geïntegreerd beheers- en controlesysteem en de voorwaarden voor weigering of intrekking van betalingen en voor administratieve sancties in het kader van rechtstreekse betalingen, plattelandsontwikkelingsbijstand en de randvoorwaarden (Verordening 640/2014) wel moeten doen. Het College verwijst hierbij ook naar zijn door de minister genoemde uitspraak van 26 april 2017 (ECLI:NL:CBB:2017:146). Of uitzonderlijke weersomstandigheden [naam 1] geen andere keus lieten dan de middelen vaker te gebruiken, is een vraag die het College daarom onbeantwoord laat.

7 De minister gaat terecht uit van opzet, omdat [naam 1] bewust de middelen heeft toegepast in strijd met de gebruiksvoorschriften. Dat betekent dat de minister niet kon volstaan met een waarschuwing (artikel 99, tweede en derde lid, van Verordening (EU) nr. 1306/2013 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2013 inzake de financiering, het beheer en de monitoring van het gemeenschappelijk landbouwbeleid (Verordening 1306/2013)).

8.1.1

Uit artikel 99, derde lid, van Verordening 1306/2013 volgt dat de verlaging in geval van opzet in beginsel 20% is. Dit percentage kan op grond van artikel 40 van Verordening 640/2014 worden verlaagd tot 15. Dit gebeurt dan op basis van de criteria genoemd in artikel 38, eerste tot en met vierde lid, van Verordening 640/2014. Deze criteria zijn, kort gezegd, herhaling, omvang, ernst en permanent karakter van een niet-naleving. Het bestreden besluit vermeldt dat voor verhoging tot 100% of...