Uitspraak Nº ROT 18/6190. Rechtbank Rotterdam, 2024-07-09

• ECLI: ECLI:NL:RBROT:2024:6186
• Date: 09 July 2024
• Docket Number: ROT 18/6190

Rechtbank Rotterdam

Bestuursrecht

zaaknummer: ROT 18/6190

uitspraak van de meervoudige kamer van 9 juli 2024 in de zaak tussen [eiseres] ([afkorting naam eiseres]), uit [plaatsnaam], eiseres,

gemachtigden: mr. O.W. Brouwer, mr. A.A.J. Pliego Selie en mr. F.A. Roscam Abbing,

en

Autoriteit Consument en Markt (de ACM), verweerster,

gemachtigden: mr. P.S. Kösters, mr. W.L.C. Kuks en mr. C. Vermeulen.

Met als derde partij

Vereniging Consumentenbond (CB), uit Den Haag,

gemachtigde: mr. A.M. van den Bosch-de Gier.

Inleiding en procesverloop

1. In deze uitspraak beoordeelt de rechtbank het beroep van [eiseres] tegen het besluit van 26 oktober 2018 van de ACM (het bestreden besluit). Bij dit besluit is het bezwaar van [eiseres] tegen het besluit van 18 oktober 2017 (primair besluit) waarbij haar een bestuurlijke boete is opgelegd van € 450.000, ongegrond verklaard. De boete is opgelegd omdat volgens de ACM [eiseres] artikel 8.8 van de Wet handhaving consumentenbescherming (Whc) in samenhang met artikel 6:193b, tweede lid, van het Burgerlijk Wetboek (BW), artikel 6:193c, eerste lid, aanhef en onder b, van het BW en artikel 6:193g, aanhef en onder d, van het BW, heeft overtreden.

2 De ACM heeft de op de zaak betrekking hebbende stukken aan de rechtbank toegezonden. Voor een gedeelte van die stukken (vertrouwelijke stukken) heeft de ACM de rechtbank medegedeeld dat uitsluitend zij daarvan kennis zal mogen nemen. Zij heeft de rechtbank verzocht te beslissen dat de beperkte kennisneming gerechtvaardigd is1.

2.1

Bij beslissing van 22 november 2019 heeft de rechter-commissaris de beperking van de kennisneming van de vertrouwelijke stukken gerechtvaardigd geacht. [eiseres] en CB hebben toestemming gegeven dat de rechtbank de vertrouwelijke stukken meeneemt in haar oordeel2.

2.2

De ACM heeft op het beroep gereageerd met een verweerschrift. CB heeft ook schriftelijk gereageerd.

2.3

[eiseres] heeft een nader stuk ingediend.

2.4

De rechtbank heeft het beroep op 16 december 2019 op zitting behandeld. Hieraan hebben deelgenomen: voor [eiseres] haar gemachtigden, (kantoorgenoot) mr. A.E. Coelen en de heren [naam 1], [naam 2], [naam 3] en [naam 4] (allen werkzaam bij [eiseres]) en [naam 5] en [naam 6] als tolken Engelse taal, voor de ACM haar gemachtigden Vermeulen en Kösters en voor CB mr. J.T. Peeters.

2.5

Daarna is het onderzoek heropend en is de behandeling van het beroep aangehouden in afwachting van de voor deze zaak van belang geachte prejudiciële beslissing van het Hof van Justitie (HvJ) in zaak C-693/18. Het HvJ heeft op 17 december 20203 arrest gewezen en partijen zijn in de gelegenheid gesteld aan te geven wat volgens hen de betekenis van dit arrest is voor deze zaak.

2.6

[eiseres] heeft op 11 november 2021 nog een nader stuk ingediend.

2.7

[eiseres] heeft vervolgens te kennen gegeven op een zitting gehoord te willen worden. Deze zitting heeft plaatsgevonden op 24 november 2021. Hieraan hebben deelgenomen: voor [eiseres] haar gemachtigden Roscam Abbing, Pliego Selie en

mr. R.Ö. Warning, voor de ACM haar gemachtigden Vermeulen en Kösters en voor CB haar gemachtigde.

2.8

Ter zitting is het onderzoek geschorst om de ACM een termijn te geven te reageren op het haar nog niet bekende stuk van 11 november 2021 van [eiseres]. De ACM heeft bij brief van 9 december 2021 haar reactie op dit stuk ingediend. CB heeft bij brief van 6 december 2021 haar reactie op het stuk van [eiseres] ingediend. [eiseres] heeft bij brief van 22 december 2021 op beide brieven gereageerd. De ACM en CB hebben hierop weer bij brieven van 24 januari 2022 gereageerd.

2.9

Bij brief van 11 februari 2022 heeft [eiseres] verzocht om de behandeling van het beroep aan te houden omdat het Italiaanse hooggerechtshof in een soortgelijke zaak4 van [eiseres] en de Italiaanse mededingingsautoriteit prejudiciële vragen heeft gesteld aan het HvJ5. De rechtbank heeft de uitkomst van die procedure relevant geacht voor het beroep en daarom - met instemming van de ACM en de CB - de behandeling van het beroep aangehouden in afwachting van het arrest van het HvJ in die procedure.

2.10

Op 14 september 2023 heeft het HvJ arrest gewezen in de prejudiciële procedure6. Er heeft hierna een schriftelijke ronde plaatsgevonden7.

2.11

Partijen hebben bij de zitting van 24 november 2021 al toestemming verleend om na een schriftelijke ronde het beroep zonder (nadere) zitting af te doen. De rechtbank heeft na de schriftelijke ronde geen zitting nodig geacht en heeft op 12 maart 2024 het onderzoek gesloten.

Totstandkoming bestreden besluit

3 Op 18 september 2015 heeft de US Environmental Protection Agency (EPA) geconcludeerd dat in een aantal dieselauto’s van de modeljaren 2009-2015 van de merken [eiseres] en Audi software is geïnstalleerd die EPA-emissienormen voor stikstof omzeilt (de zogenoemde Exhaust Gas Recirculation software, EGR-software).

Op 22 september 2015 heeft [eiseres] verklaard dat deze EGR-software wereldwijd in ongeveer 11 miljoen auto’s met het motortype EA189 was geïnstalleerd.

3.1

Op 25 september 2015 heeft het Kraftfahrt-Bundesambt (KBA), de Duitse typegoedkeuringsinstantie voor voertuigen, bekendgemaakt dat [eiseres] heeft erkend gemanipuleerd te hebben in de wettelijke uitstoottype-goedkeuringstesten bij de modellen met dieselmotor EA189, 1.2, 1.6 en 2.0 liter.

3.2

In verband hiermee heeft CB op 29 september 2016 bij de ACM een verzoek om handhaving ingediend. De ACM is vervolgens een onderzoek gestart met als doel vast te stellen of [eiseres] zich in Nederland al dan niet schuldig heeft gemaakt aan oneerlijke handelspraktijken. Op 4 mei 2017 is een rapport opgemaakt dat bij brief van 4 mei 2017 aan [eiseres] is toegezonden. Dit heeft uiteindelijk geresulteerd in het primaire besluit

en vervolgens het bestreden besluit.

Beoordeling door de rechtbank

4 De rechtbank beoordeelt of de aan [eiseres] opgelegde boete in stand kan blijven. Zij doet dat aan de hand van de beroepsgronden van [eiseres].

5 De voor de beoordeling van het beroep belangrijke wet- en regelgeving zijn te vinden in bijlage I bij deze uitspraak.

6 De ACM verwijt [eiseres] - kort gezegd - oneerlijke en misleidende handelspraktijken. Die praktijken houden verband met het door [eiseres] in de periode 2009 tot 2015 op de Nederlandse markt brengen van tienduizenden dieselauto’s van de merken [eiseres], Audi, Skoda en SEAT (betrokken auto’s) die waren uitgerust met EGR-software die het mogelijk maakt om bij de meting van de uitstoot van verontreinigende stoffen in het kader van de typegoedkeuringsprocedure de meetresultaten van de uitstoot van stikstofoxiden (NOx) van die voertuigen te manipuleren. De EGR-software herkent aan de hand van verschillende parameters (zoals de bewegingen van wielen, stuur, gaspedaal en beweging van de auto) of een voertuig wordt getest. In dat geval opereert het Exhaust Gas Recirculation-systeem (EGR-systeem) in modus 1 (waarin de uitstoot van NOx wordt geminimaliseerd) en niet in modus 2. Registreert de software dat het voertuig niet in een testomgeving wordt gebruikt dan opereert het EGR-systeem in modus 2. Dit door de EGR-software kunnen omschakelen van modus 1 naar modus 2 noemt [eiseres] switching logic.

Typegoedkeuringsprocedure

7 Voertuigen worden op de openbare weg toegelaten als zij voldoen aan een zogenoemde typegoedkeuring8. Voor toelating tot het verkeer op de weg is een typegoedkeuring (EU- of een bepaalde andere goedkeuring) vereist9. Een EU-typegoedkeuring is de procedure waarbij een lidstaat certificeert dat een type voertuigsysteem, onderdeel of technische eenheid aan de - kort gezegd - vereisten10 voldoet. Indien een typegoedkeuring is afgegeven door een bevoegde goedkeuringsinstantie van een Europese lidstaat wordt deze goedkeuring door alle overige Europese lidstaten erkend. De bevoegde goedkeuringsinstantie is in Duitsland het KBA en in Nederland de Rijksdienst voor Wegverkeer (RDW).

7.1

De fabrikant van de auto dient een aanvraag voor een typegoedkeuring in bij een

goedkeuringsinstantie in één lidstaat11. De fabrikant is vervolgens verantwoordelijk voor alle aspecten van de goedkeuringsprocedure en het waarborgen van de overeenstemming van de geproduceerde auto’s met de auto waarvoor de typegoedkeuring is verleend12. Zodra de typegoedkeuring in een EU-land is verkregen13, dient de fabrikant voor ieder geproduceerd voertuig een Certificaat van Overeenstemming (CvO) af te geven14. De CvO is een verklaring van de fabrikant waaruit blijkt dat het voertuig in overeenstemming is met de typegoedkeuringsvoorschriften van de EU. Met dit CvO kan het voertuig overal in de EU worden geregistreerd en worden verkocht15.

7.2

Als een voertuig een typegoedkeuring heeft gekregen in een andere lidstaat, kan een importeur een voertuig in Nederland registreren bij de RDW door middel van de Regeling versnelde inschrijving. De importeur voert dan het CvO van het betreffende voertuig in de database van de RDW in, waarmee wordt gecontroleerd of het voertuig een geldige typegoedkeuring heeft. Wanneer dit het geval is, wordt het voertuig door de RDW geregistreerd in Nederland. Gelet op het beginsel van wederzijdse erkenning voert de RDW of de importeur in principe geen aanvullende zelfstandige tests uit.

7.3

Voor het verkrijgen van een typegoedkeuring moet het voertuigtype voldoen aan normen op onder meer het gebied van emissies. Voor de testprocedure voor emissies is de Emissieverordening16 van belang. De specifieke procedures, testen en vereisten voor typegoedkeuring zijn vastgelegd17 in de Emissie Implementatie Verordening18. De fabrikant dient aan te tonen dat de voertuigen voldoen aan de testprocedures van onder meer - voor zover relevant - Bijlage III19. De relevante...